Histoires de Paris: Vot tak sjoerpris
Een tijdje geleden luisterde ik met vriendinnen F. en J. naar een ceedeetje met operastukken die we ooit met het Nijmeegs studentenkoor zongen en al snel kwamen we uit bij een stuk uit 'Eugen Onegin', een opera van mijn vriend Pjotr Iljitsj met de rare achternaam. Die Pjotr Iljitsj met de rare achternaam is een bovenste beste kerel, maar ik weet nooit precies hoe je z'n achternaam schrijft. En daarom heet ie in mijn verhalen dus Pjotr Iljitsj met de rare achternaam, dan begrijp u hoe de vork in de steel zit wanneer het op deze componist aankomt. Het stukje dat wij met het koor deden heeft een nog al walsachtig karakter en de tekst is in het Russisch, dus het uitvoeren van dit stuk was in meerdere opzichten erg interessant. En vreemd genoeg ken ik die tekst nog steeds min of meer van buiten. Vot tak sjoerpris, nee kak nie ozjiedaalie, vojenoi moesiki vesjelje kotsjkoeda. Ik weet van deze zin alleen nog dat 'Vot tak sjoerpris' zoiets betekent als 'Wat een verrassing!' maar daar houdt mijn kennis van de Russische taal ook wel zo'n beetje op.Toen ik in Parijs kennismaakte met vriendin E. uit Moskou besloot ik dan ook om mijn beperkte Russische kennis op haar uit te proberen. Maar ja, waneer zegt een mens nou zomaar ineens 'Vot tak sjoerpris'? Dan moet je toch minstens door je vrienden verrast worden met een surpriseparty of een onverwacht cadeau, want anders slaat zo'n uitspraak echt als een tang op een varken. En laten we eerlijk zijn, mocht de situatie zich voordoen dat je zoiets met goed fatsoen jubelend uitroept, dan is het ook nog eens een nogal ouderwetse uitspraak.
'Oh vrinden, wat een verrassing!' ik zie mijzelf dan de handen in elkaar slaan, waarop ik mijn mantel, hoed met voile, kanten parapluutje en witte handschoentjes aan de dienstbode overhandig om vervolgens de felicitaties of het cadeau van mijn vrienden in ontvangst te nemen. Alsof je notabene middenin een roman van Louis Couperus zit. Nee, dit was nou niet bepaald wat je noemt de meest bruikzame Russische kennis, tot die conclusie moest ik tijdens mijn gesprekken met E. al snel komen.
Tot ik opeens bedacht dat je 'Vot tak sjoerpris' natuurlijk ook op cynische wijze in de groep kunt gooien. Misschien was dat in het Russisch wel helemaal niet mogelijk, maar ik besloot om het erop te wagen. E. en ik hadden toch een beetje dezelfde humor, dus ik vermoedde dat als 'Vot tak sjoerpris' cynisch gebruikt zou kunnen worden, dan zou E. het in ieder geval begrijpen. En dus loerde ik ongeduldig op mijn kans. Als de conversatie niet in het Frans was geweest dan had ik zelfs het gesprek die richting op gestuurd. In de richting van het moment waarop E. iets heel onnozels zou zeggen en ik dan een snedig 'Wat een verrassing!' erachteraan kon gooien. Wat moeilijk was, hoor. Want E. zegt niet zo vaak hele onnozele dingen.
En dus duurde en duurde het maar voort. Ik werd er bijna mismoedig van. Tot E. plotseling, midden tussen een boel Frans gewauwel eindelijk iets zei dat werkelijk zo voor de hand liggend was dat ik ongegeneerd een sarcastisch 'Merde E., vot tak sjoerpris!' voor haar voeten kon gooien. Want ja, wat 'merde' in het Russisch is, dat moet je mij niet vragen, hoor. E. weigerde namelijk pertinent om mij vieze Russische woorden te leren.
Ongeveer een halve seconde keek E. mij verbouwereerd aan. Daarna viel mijn Russische vriendin bijna van haar stoel af van het lachen.
'E.? ?a va?' informeerde ik na een kleine tien minuten voorzichtig.
'Hahahaha!' brulde E., 'Hahahaha! Hoe kom je daar nou bij? Mens, als je dit in Rusland doet dan geloven ze gewoon niet dat je niet Russisch bent. Hahahaha! Oh man, zo ontzettend cynisch. Dat is echt typisch Russisch! Hahahaha!'
Ja, E. had duidelijk de middag van haar leven. Nou ja, de middag van die bepaalde week in ieder geval. En dat allemaal dankzij Pjotr Iljitsj met de rare achternaam en mijn beperkte kennis van de Russische taal. Maar ja, Pjotr Iljitsj met de rare achternaam en ik zijn altijd al een goede, humoristische combinatie geweest, dat u het even weet.
acht reacties
Ik probeerde K. (van oorsprong Amerikaans) ook altijd gevatte dingen in het Nederlands te laten zeggen op haar werk. Maar meestal werd dat niet helemaal begrepen omdat ze net een verkeerd woord gebruikte of omdat haar timing verkeerd was.
Machtig mooi! Zelf ook ooit zoiets meegemaakt waar ik toch erg verbouwereerd van stond te kijken.
Tijdens mijn trip met een stel Denen in Denemarken zag ik er blijkbaar nogal afgepeigerd uit, waarna ??n van de Denen zoiets zei als “skal JEG sidde inde med jeres bryster” wat iets betekent als “zal ik je borsten voor je vasthouden?”.
Ik heb uren moeten bijkomen van het lachen. Het schijnt daar heel normaal te zijn om zoiets te zeggen wanneer iemand uitgeput is.
Rose: Ja, dat heb je goed gezien. ‘t Heeft inderdaad dezelfde oorsprong als suprise. 
Ary: Bovengenoemde E. is daar dus een meester in. Alle debiele zinnetjes die ik haar geleerd heb, weet ze op precies het goede moment tevoorschijn te toveren. Echt prachtig. Maar goed, ze is dan ook een absoluut talenwonder.
Cyriel: Jij kan veel meer Limburgs dan die drie zinnetjes en ik kan het weten, auwm?k!
Ell: Dat je dat Deens verstaat. Ik kan het redelijk goed lezen, maar zo gauw ze gaan praten, beginnen mijn oren te klapperen… 
Toevalligerwijs ontzettend ingeburgerd :) Geniaal.
Overigens vind ik ‘sjoerpris’ best wel lijken op ‘surpise’ (ja toch?), dus ik ga dit vast onthouden voor die keer dat ik zelf een cynische Rus tegenkom en een goeie binnenkomer nodig heb :)