Dialectologie
Het Limburgs is een schoone zaak. Vooral omdat ik hier nu 'het Limburgs' zeg, terwijl er helemaal geen 'het Limburgs' bestaat. Ieder dorpje, ieder gehucht, ja soms zelfs iedere wijk heeft zijn eigen dialect. Over het algemeen verstaan we elkaar allemaal wel (eigenlijk zijn Limburgers gewoon talenwonders), op een misleidde enkeling na die in K. is opgevoed.Maar soms valt het nog niet mee, zeker niet zonder context. Dus dan kunnen er wel eens gesprekken als onderstaande ontstaan:
A.: "Ja, maar daar zijn ze sowieso niet goed wijs, daar zeggen ze ook 'ludder'."
Rosalie: "Precies ja, mensen die 'ludder' zeggen, die zijn niet goed wijs."
Virginie: "Uh, 'ludder'?"
Rosalie en A.: "Ja, daar zeggen ze 'ludder', je weet wel, in plaats van 'ledder'.
Virginie: "Uh, 'ledder'?"
Rosalie: "Ja, een ladder."
Virginie: "Oh, je bedoelt een 'lier'. Nu snap ik het. Inderdaad, dan zijn mensen die 'ludder' zeggen niet goed wijs..."
Tijdens het gesprek waren alle andere woorden natuurlijk ook in het dialect, maar het Zitterdse dialect kan ik toch niet reproduceren, laat staan typen, dus daar waag ik me ook maar niet aan. Ik ben allang trots dat ik dit weekend heb geleerd wat het Zitterdse 'patsch' betekent. Nu u nog.
26 reacties
deeg:
450 gr bloem, gezeefd
2 el poedersuiker
185 gr ongezouten boter, in blokjes
1 eidooier
1 ei geklopt
vulling:
2 citroenen, schil geraspt, sap geperst
4 citroenen, schil met wit verwijderd in dunne plakjes
60 gr bloem, gezeefd
500 gr kristalsuiker
4 eieren
40 gr gesmolten boter
2 el slagroom
Bloem en poedersuiker in keukenmachine (die heb ik niet, dus ik gebruikte een mixer met deeghaken)kort mengen. Boter toevoegen en tot een kruimelig mengsel draaien.Eidooier en 2 el ijskoud water toevoegen en snel tot soepele bal draaien. Met plastic folie bedekken en 30 min. in koelkast bewaren.
Alles voor de vulling door elkaar husselen en tot gebruik in koelkast bewaren. Oven voorverwarem op 200 gr en een ronde taartvorm met een doorsnede van 24 cm invetten.
Het deeg uitrollen en met 2/3 er van de vorm bekleden. Vulling er in gieten en van de rest van het deeg een ronde deksel maken. Druk de randen samen. Rest van het deeg gebruiken om versieringen mee te maken. 2 Inkepingen maken om stoom te laten ontsnappen. Bestrijk de taart met losgeklopt ei en zet ‘m 20 min. in de oven. Met aluminiumfolie afdekken en nog eens 30 min. bakken. Af laten koelen en serveren met slagroom.
@ cyriel: je weet niet wat je zegt. Dit was het recept van mijn totaal geflopte taart. Hij zag er geweldig uit, maar werkelijk, zo’n zure taart heb je nog nooit geproefd. Viginie vind het wel een uitdaging geloof ik, dus misschien weet onze taartenexpert er nog wat eetbaars van te brouwen.
@ Cyriel: Oops, uhm, ja, natuurlijk moet het ‘patsj’ zijn, zoals je ziet was het verstandig dat ik me verder niet met het typen van het Zitterds heb ingelaten.
@Sanneke: Ik heb wel een paar ideetjes ja 
Vooral veel minder citroenschil en geen citroenschijfjes maar partjes; want die 500 gr suiker zouden voldoende moeten zijn voor 6 citroenen. Ik denk dat de taart vooral door de hoeveelheid schil en het wit (dat toch in de shcijfjes zit) een vieze bitter-zure smaak kreeg, in plaats van een frisse (en lekkere) zure smaak.
@Sanneke, desondanks wil ik hem zeker proberen. Ik ben gek op citroen!
@Virginie: ja, ik ben dan natuurlijk ook een kenner van het Zittesj. Ahum…
Bitterzuur was ie, dus daar zou je best nog wel eens gelijk in kunnen hebben. Laat het maar horen als je ‘m ook geprobeerd hebt.
Zeg Virginie, nog even off-topic. Heb jij dan voor mij het ultieme recept voor mokka ?clairs? Met ?clairs kun je mij echt vreselijk gelukkig maken, maar ik moet er altijd voor naar het buitenland om ze te nuttigen (waarom? waarom eten mensen hier geen ?clairs??).
Een recept voor eclairs? Meiske, weet je het zeker? Want dat is hard werken, voor een eclair gebruik je hetzelfde soort deeg als voor soesjes, en het maken van dat deeg vergt flink werk, met een goede kans op mislukkingen…
Oc: Jow, dat is hetzelfde ‘patsj’ als jouw patsj. En het gesprek begon geloof ik ook omdat mijn zuster A. beweerde dat ze in Born (Ja nee, echt. Of all places…) ook leijer zeggen. Dat vage dialect ook altijd!
Virginie: Misschien houdt Sanneke wel van een uitdaging, joh.
Ik was onlangs in een verzorgingstehuis in Maastricht, waar de enorme tv (diameter > 1 meter) een uitzending van L1 liet zien over de een of andere carnavalsgebeurtenis in Toverland in Sevenum. Toen een van de organisatoren aan het woord kwam riep een van de bejaarden ineens: “wat spreekt die man toch met een raar taaltje.” Ik, als rasechte Gelderlander-die-in-Brabant woont, snapte hier werkelijk geen fluit van: voor mij was het hetzelfde. Toen ik even later hoorde dat voor een Maastrichtenaar iedereen van “boven Sittard” een Hollander is, hoefde het van mij allemaal niet meer. Rare jongens, die limbo’s…
N O’M, jij hebt naar het LVK (Limburgs Vasteloavendleedjes Konkoer) gekeken! Dat overigens gewonnen is door mensen van boven Sittard; wat meteen verklaart waarom Mestreechtenaren alles erboven maar gewoon wensen te negeren
Dat moet dan maar mijn missie worden tijdens dit hele lange zwangerschapsverlof: de perfecte ?clairs leren maken. Ik heb er nu toch alle tijd voor en ik zou er mezelf zo’n plezier mee doen. Dus kom maar op met je recept!
N O’M: Maar jong, jij snapt natuurlijk stiekem ook wel dat Maastrichtenaren dat alleen maar zeggen om iedereen ten noorden van Neerlandse sjoenste stad op de kast te krijgen. Da’s zo’n beetje als Virg en ik over Limburg beginnen te loggen. Hoe harder men steigert na onze verhaaltjes, hoe meer lol wij hebben. 
Valt me trouwens nog mee, dat iedereen van boven Sittard door de Maastrichtenaren bestempeld wordt als Hollander. Ik dacht altijd dat Limburg ophield buiten de stadsomwalling van Mestreech…
Ik al rasechte Hollander wil toch graag eens inburgeren in Maastricht, maar inderdaad… een beetje hulp wordt hier niet geboden.
Ell: Ik weet hoe je succesvol kan integreren: je moet gewoon van de een op de andere dag dialect gaan spreken. Heeft mijn moeder ook gedaan en dat werkte perfect. ‘t Is net als met Fransen, die worden opeens ook toegankelijk als ze merken dat je ze begrijpt en je terug kunt praten. 
En mensen, zeg nu niet: Ja maar, we zijn hier toch met z’n allen in Nederland, brom pruttel boze blik. Want ehm ja, dat is dus niet zo. Helaas.
Ik had op de middelbare school een klasgenootje waar ik eens bij op haar verjaardag mocht komen. Op de boerderij. Ze bleek een volkomen onverstaanbare moeder te hebben. Later bleek waarom. Moeder was vanuit het Westland naar de Achterhoek gekomen en had gemeend te moeten inburgeren door Achterhoeks te spreken. Ze had alleen wel een variant die verder in de hele Achterhoek niet gesproken werd. Arme vrouw, altijd in een isolement blijven steken. Dus eh, Ell, ik zou op les gaan als ik jou was.
Uhm, ik spreek geen Zittesj en was toch aardig ingeburgerd. Sterker nog, hoe harder ik riep dat Limburgers rare mensen zijn (met dan wel de toevoeging dat alles boven Roermond Brabant heet), hoe meer de Limburgers me accepteerden.
Ach, ik vind het wel wat hebben, stukje vaderprovincieliefde. Alleen Friezen, daar heb ik als geboren Groninger toch moeite mee (en hee, ik kan het weten, want ook daar heb ik gewoond).
Dialect. Tja. Ik ben geboren in Amsterdam en opgegroeid in de Acherhoek. De meeste taalinvloed kwam echter van mijn vader, een man met Asperger, (een vorm van autisme) en daardoor een vaak wat archa?sch taalgebruik. Toen ik 7 was leerde hij me al frans, maar met dat dialect van me heeft het nooit wat willen worden.
En dan zal ik nu dat citroentaartrecept is voor je gaan typen, kijken of jij er betere taart van weet te bakken dan ik.